Η συνέντευξη του Διευθυντή της ΑΝΚΑ, Βασίλη Μπέλλη

bellis.jpgΣυνέντευξη με τον Διευθυντή της Αναπτυξιακής Καρδίτσας (ΑΝ.ΚΑ), Βασίλη Μπέλλη. Στο απόσπασμα η συζήτηση για τα Αγροτικά προϊόντα της περιοχής.

– Κύριε Μπέλλη, έγιναν προσπάθειες να συνδεθούν τα αγροτικά προϊόντα με το τουριστικό κύκλωμα;

Έγιναν και μάλιστα όχι μόνο μέσω του συνεταιρισμού των γυναικών. Το αντικείμενο του σεμιναρίου των γυναικών, όπως ξεκίνησε τότε, ήταν το πώς θα παράγουμε, ώστε να πουλήσουμε σε επισκέπτες. Επομένως, εξαρχής ο σύλλογος προσανατολιζόταν προς παραγωγή προϊόντων με αγροτουριστικό χαρακτήρα.

Ένα πράγμα είναι ο σχεδιασμός και άλλο πράγμα είναι το τί μπορεί να απορροφήσει η τοπική κοινωνία. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν υλοποιηθεί δύο προγράμματα, το LEADER ΙΙ και ένα LEADER Plus. Ο συνεταιρισμός των γυναικών και τα μέλη του δεν μπήκαν σε κανένα από τα προγράμματα βασικά γιατί δεν το επέλεξαν.

– Γιατί όμως δεν το επέλεξαν;

– Δε θέλανε. Έφτασε να αριθμεί 35 άτομα και παραλίγο να διαλυθεί – μιλάμε πάντα για το Συνεταιρισμό Γυναικών Λίμνης Πλαστήρα. Ο αντίστοιχος Συνεταιρισμός του Ιτάμου ξεκίνησε με 10-12 άτομα και κατέληξε να λειτουργεί με εφτά (7). Κι από εκεί είχαμε αποχωρήσεις. Υπήρχαν ζητήματα κύρους, εξουσίας, ανταγωνισμού, προσωπικών σχέσεων και κυρίως, διαφορετικών αντιλήψεων. Κάποιοι είδαν τον συνεταιρισμό ως «αγελάδα» και θα ήθελαν να έχουν το γενικό πρόσταγμα σ’ αυτόν, ενώ κάποιοι θα δουλεύανε. Τελικά τα άτομα που είχαν «αεριτζίδικη» αντίληψη για το συνεταιρισμό και τη λειτουργία του, έφυγαν, και τώρα έχουν μείνει τα άτομα με στόχους. Ξέρουν ότι τώρα βγάζουν αυτά τα λεφτά και για να τα βγάλουν πρέπει να κάνουν κι αυτή τη δουλειά.

Και οι δύο συνεταιρισμοί πάνε καλά αλλά περιορίστηκε ο αριθμός των μελών – από 16 έφτασαν τα 35 μέλη και μετά περιορίστηκε πολύ ο αριθμός. Άλλοι πάλι μεγάλωσαν, ειδικά ο Μαυροβουνίου από τα 16 μέλη έφτασε τα 35.

Δεν υπήρχε η αναγκαία συλλογικότητα, ώστε να καθίσουν και να μιλήσουν σε ένα τραπέζι. Στη γενική συνέλευση γινόταν μύλος. Μας καλούσαν (ΑΝΚΑ) πάντα να βάλουμε μια τάξη στην κουβέντα. Δε μπορούσαν να κουβεντιάσουν, να διευθύνουν τη συζήτηση, να μιλήσουν και να συνθέσουν απόψεις, υπήρχε έλλειψη βασικών δεξιοτήτων από ορισμένα μέλη. Επιπλέον, συχνά δεν προσέρχονταν όλοι. Κι αυτό συνδυάστηκε με το γεγονός ότι κάποιοι έφτιαξαν μικρές ομάδες και λειτούργησαν μέσω αυτών.

– Συμμετείχαν και άνθρωποι από μεγάλες πόλεις?

– Ασχολήθηκαν κάποιοι περιστασιακά, Άλλοι ντρέπονταν να δουλέψουν, μη ξεχνάτε ότι έχουμε να κάνουμε με ορεινές περιοχές, μακριά από τα αστικά κέντρα..

– Χάρη στο αντικείμενο κατάρτισής σας, θα γνωρίζετε κατά πόσο το προϊόν είναι ανταγωνιστικό.

Δε θέλουν να παράγουν μεγάλες ποσότητες. Δε θέλουν να κάνουν γραμμή παραγωγής. Εάν θα πάτε στο συνεταιρισμό γυναικών και πείτε ότι είστε αντιπρόσωπος ενός supermarket και θέλετε έναν τόνο ανά εβδομάδα, θα σας αρνηθούν. Η νοοτροπία είναι συντηρητική. Στο LEADER θέλαμε να έχει κάθε μία γυναίκα τη δική της παραγωγή, το δικό της εργαστήριο. Προτείναμε να πηγαίνει κάθε γυναίκα μία φορά την εβδομάδα, αλλά τελικά αποδείχθηκε ότι είναι πολύ δύσκολο να οργανώσεις την επιχειρηματικότητα στην επαρχία.

Θυμάμαι ένα σεμινάριο στη Θεσσαλονίκη, σχετικά με το πώς μπορεί μια γυναικεία επιχείρηση να μπει στη διαδικασία εξαγωγών. Μου είχαν πει το 1993 να κάνω κι εγώ μια εισήγηση, τότε ήταν στα φόρτε του το θέμα, υπήρχαν ελάχιστοι τέτοιοι συνεταιρισμοί στην Ελλάδα, και συνήθως ήταν οικογενειακή υπόθεση, αλλά τότε ήταν καινοτόμο. Τότε λοιπόν ανέλυσα τα ψυχολογικά όρια που τίθενται και δημιουργούν την εσωστρέφεια ή τη μη εξωστρέφεια. Η προσπάθεια που κάναμε τότε ήταν οι γυναίκες να εξάγουν προϊόν από το νοικοκυριό τους προς τα έξω. Διαλέξαμε ποιες θα συμμετείχαν, αλλά όσες συμμετείχαν δεν το έκαναν για να πουλήσουν. Τα χάριζαν στους φίλους τους, στο γιατρό τους. Το γλυκό πρώτα, να τις προσέξει ο γιατρός. Το χάριζαν πολεοδομία, π.χ. στο διευθυντή. Το προϊόν αποδείχθηκε το μέσο άσκησης δημοσίων σχέσεων των ορεινών. Ένα βαζάκι γλυκό. Δεν είχαν πουλήσει ποτέ ούτε ένα γραμμάριο. Όταν τους είπαμε εμείς θα πάτε να κάνετε διάφορα κιόσκια και θα πουλάτε στο δρόμο και στη λαϊκή αγορά, έπαθαν σοκ. «Εγώ να βγω να πουλήσω στο δρόμο;» είπαν. Είναι ζήτημα περηφάνιας.

– Γιατί να μη βγουν στο δρόμο, στα ξενοδοχεία?

Τότε δεν υπήρχαν ξενοδοχεία, δεν υπήρχε τίποτα. Το 1994 χτίστηκε το πρώτο. Για να βρεις στη λίμνη να φας, έπρεπε να ψαρέψεις… Το καφενείο ήταν ταχυδρομείο, τηλεγραφείο, κρεοπωλείο, Όλα ήταν μαζί. Είχαμε μία ταβέρνα, του Κελεπούρη του χασάπη στο Νεοχώρι. Έτσι ήταν η περιοχή, να φανταστείτε από μηδενική βάση πήγαινε στη Φουρνά και θυμήθηκα πως ήταν η Καρδίτσα το 1990. Μερικά πράγματα ίσως ακούγονται παράξενα, αλλά δεν είχαμε να κάνουμε με νέα παιδιά…

Η εξαγωγή για αυτές τις γυναίκες είχε ένα άλλο νόημα από πού θα είχε σε μια εταιρεία. Το πρόβλημα ήταν το ψυχολογικό άλμα που έπρεπε να γίνει, το πεσκέσι έπρεπε να γίνει εμπόρευμα. Αυτό το έκαναν σιγά σιγά με επιτυχία, τώρα πουλάνε και βγάζουν χρήματα. Αυτό το βήμα όμως δε μπορεί να πάει παρακάτω. Γιατί στη συνέχεια άκουσαν πράγματα όπως: Το προϊόν περπατάει, βγάζετε μεροκάματο για το σπίτι σας.. Όμως επειδή το βλέπουν και άλλοι, μπορεί να κάνει ένας επιχειρηματίας ένα επισκέψιμο εργαστήριο και θα σας κλείσει. Αφού πουλάτε υπαίθρια και παράνομα, διαλέξτε το πώς θα συνεχίσετε. Πόσο θα ζήσετε ακόμα;

Τα παιδιά τους δεν μπήκαν ακόμα στην αγορά. Το μέλλον είναι πράγματι σε έναν έξυπνο επιχειρηματία, που θα καταλάβει την ευκαιρία, θα δημιουργήσει επισκέψιμες μονάδες (Θάσος, Κύπρος) θα τις εκσυγχρονίσει και θα μπορεί να πουλάει σε όλο τον κόσμο. Αυτό δε θα αργήσει να γίνει. Όλοι οι καταγόμενοι από την περιοχή λόγω κώδικα τιμής δε θέλουν να ανοίξουν μαγαζί και να χάσουν τη δουλειά τους 15-20 γυναίκες, που βγάζουν 1200-1500 ευρώ το μήνα.

– Το άλμα από τα οικοκυρικά ήταν πολύ μεγάλο?

Άλλαξε η ζωή τους τόσο που δε μπορούν να το φανταστούν. Μου έλεγε μια κυρία που ο άντρας της ήταν ψαράς, ενώ τώρα με πιο άνετη δουλειά, βγάζουν πολλά περισσότερα λεφτά, όσα δε φαντάζονταν πριν. Υπάρχει το ψυχολογικό όριο, εξαντλήθηκε το όνειρό τους, να κάνουν κάτι καλό στη ζωή τους. Τα αναπτυξιακά όνειρα είναι ψυχολογικά και κοινωνικά. (Σημείωση ομάδας: Κάτι που επιβεβαίωσε και η συνέντευξη της Φρειδερίκης).

– Η επόμενη γενιά. Τι είδους είναι η επόμενη γενιά?

Μερικά πράγματα ίσως ακούγονται παράξενα αλλά δεν είχαμε νέα παιδιά. Επειδή ο αγροτουρισμός, αυτό το προϊόν που αναπτύσσουμε στη λίμνη Πλαστήρα, έχει και άλλες παραμέτρους, τα γαλακτοκομικά, το κρασί, το ψωμί, τα κηπευτικά. Γενικά θέλουμε να εμπλέξουμε την ιδέα του τοπικού προϊόντος με το τουριστικό…

Θέλουμε να αναπτύξουμε τουρισμό αλλά το κάναμε ως μέσον. Αυτό που θέλαμε να πετύχουμε είναι η αναδιάρθρωση του παραγωγικού συστήματος. Σε όλη την ορεινή Ελλάδα υπήρχε αποψίλωση, μετακίνηση των πληθυσμών. Στη λίμνη Πλαστήρα, μια πλούσια περιοχή που σκέπασε τα πιο εύφορα χωράφια της Καρδίτσας, οι κάτοικοι πήραν γενναίες αποζημιώσεις οπότε καταλαβαίνεις πόσο γρήγορα έφυγαν, όχι τυχοδιωκτικά αλλά με κομπόδεμα, ήρθαν στην Καρδίτσα και αγόρασαν χωράφια, ώστε να γίνουν νοικοκύρηδες στον κάμπο.

Έτσι ρίξανε μαύρη μέτρα στην περιοχή, κι έτσι ήρθε η παρακμή.

-Ποιοί μείνανε στην περιοχή;

Οι πιο δραστήριοι, ανήσυχοι, μορφωμένοι και καιροσκόποι, φύγανε, δηλαδή το καλύτερο κομμάτι της κοινωνικής πυραμίδας έφυγε και έμειναν πίσω οι πιο συντηρητικοί, άτομα με λίγες δεξιότητες σε σχέση με αυτούς που φύγανε. Επομένως, όταν απευθύνεσαι σε έναν τέτοιο συντηρητικό φτωχό πληθυσμό και θέλεις να πρωτοστατήσει σε μία διαδικασία, υπάρχουν εμπόδια, ο πληθυσμός έχει έναν άλλο ορίζονται και δεν έχει παράδειγμα να ακολουθήσει. Γι’ αυτό από την πρώτη στιγμή βάλαμε στο παιχνίδι τους καταγόμενους από την περιοχή. Είχαν τα λεφτά και τη δυνατότητα να σκεφτούν και να δουν καταστάσεις. Όσοι πείστηκαν από τους ντόπιους να ακολουθήσουν κάποια βήματα, πείστηκαν από τους συγγενείς τους, και όχι από εμάς. Αλλά από αυτούς που άκουγαν, έπεφτε ένα τηλέφωνο σε αυτούς που ζούσαν στην πόλη. Έλεγαν: αυτό που ήρθαν τα παιδιά και σας είπαν κάντε το, υπήρξε πολλαπλή εκπομπή μηνυμάτων και άμεσα και έμμεσα. Εμείς είχαμε ευαισθητοποιήσει τον κόσμο και στη συνέχεια έπεφτε ένα τηλέφωνο προς τους απλούς και αυτοί πείσθηκαν, μέσω των καταγόμενων από την περιοχή. Τις μεγάλες επενδύσεις τις κάνανε οι καταγόμενοι. Ό,τι βλέπετε είναι καινούργιο. Η αίσθηση είναι ότι τα έκανε η ΑΝΚΑ δεν είναι σωστή. Δεν τα κάναμε εμείς, η πραγματικότητα είναι ότι κινητοποίησε το ιδιωτικό κεφάλαιο. Οι δήμοι δεν βοήθησαν ιδιαίτερα. Αλλά αυτή είναι η εντύπωση στον τοπικό πληθυσμό. Η επιτυχία του προγράμματός μας είναι η κινητοποίηση του ιδιωτικού κεφαλαίου.

Επειδή αυτά γίνανε την περίοδο που η ΑΝΚΑ έκανε την ευαισθητοποίηση, αυτό που έβλεπε ο μέσος κάτοικος του χωρίου το απέδωσε στην ΑΝΚΑ, νόμιζε ότι το έκανε η ΑΝΚΑ. Οι «Ναϊάδες» δεν έγιναν από εμάς, αλλά χάρη στον Αναπτυξιακό Νόμο.

Και μάλιστα αυτή την αντίληψη την πληρώνουμε, δηλαδή όποιο έργο έγινε στην περιοχή υπάρχει σε αυτούς που δεν έχουν έρθει σε εμάς ή στις συναντήσεις αυτοί είναι που κρατάνε μια στάση μια αρνητική. Εκεί που ζούσαν με ένα ρυθμό, ο άλλος ήταν ο πρώτος νοικοκύρης, βγαίνουν αλλά μεγαθήρια και ο άλλος χάνει αυτό που είχε αλλάζει ιεραρχία, εμφανίζονται ανατροπές στον κοινωνικό ιστό.

Συνεχίζεται….

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s